De Vlaamse donut: uitdager voor de klassieke kijk op welvaart
Wat als we welvaart niet langer meten met enkel het bbp, maar in “gezond leven binnen de grenzen van de planeet”?
De Vlaamse donut vertaalt de donuteconomie van Kate Raworth voor het eerst expliciet naar Vlaanderen. In één beeld zie je hoe ver Vlaanderen verwijderd is van van een samenleving die tegelijk sociaal rechtvaardig én ecologisch duurzaam is.
Klik op de afbeelding voor een grotere weergave
De binnenste ring toont de sociale basis: iedereen heeft recht op een waardig leven, met toegang tot onder meer wonen, gezondheid, inkomen en participatie. De buitenste ring is het ecologische plafond: de grenzen van het klimaat, biodiversiteit, water en lucht die we niet mogen overschrijden.
De Vlaamse donut laat zien waar Vlaanderen vandaag onder die sociale ondergrens zakt, en waar we de ecologische limieten overschrijden. Ze is een kompas voor beleid, middenveld en burgers die welvaart breder willen meten dan in economische groei alleen.
Wat leert de Vlaamse donut ons?
De Vlaamse donut tekent een beeld dat tegelijk hoopgevend en ontnuchterend is.
Ecologisch zit Vlaanderen ver boven de buitengrens: we overschrijden alle naar Vlaanderen vertaalde planetaire grenzen. De uitstoot daalt (veel) te traag, het verlies aan biodiversiteit zet zich steeds verder door en de druk op ruimte en land blijft structureel te hoog.
Sociaal scoort Vlaanderen gemengd. We doen het goed op bijvoorbeeld gezondheidszorg en onderwijs, en op sommige indicatoren is vooruitgang merkbaar. Maar voor water- en energiearmoede, huisvesting, discriminatie, digitale vaardigheden en de loonkloof blijven de tekorten hardnekkig. Niet iedereen haalt vandaag de sociale minima die nodig zijn voor een waardig leven. De Vlaamse donut maakt duidelijk dat we nog niet in de veilige en rechtvaardige ruimte zitten. Vlaanderen overbelast het ecosysteem ernstig, zonder voor alle inwoners een stevige sociale basis te garanderen. Tegelijk tonen de sociale indicatoren dat vooruitgang wel degelijk mogelijk is wanneer bewuste keuzes worden gemaakt.
De donut roept beleidsmakers op om welvaart anders te definiëren en de economie regeneratief en distributief te organiseren. Alleen zo geraken we op termijn binnen de donut.
Denny Defever en zijn collega Mathias Pieters werken voor Pemco International uit Brugge*, zij namen deel aan het project “Mijn Bedrijf Toekomstproof”. Het doel van…
In het kader van het project ‘Mijn bedrijf toekomstproof’ gingen we langs bij Piet Dossche, vakbondsafgevaardigde bij Eastman in de Gentse kanaalzone. “Ons bedrijf is…
In het kader van het Europese project “Mijn Bedrijf Toekomstproof” gingen we in gesprek met vakbondsafgevaardigden van BASF Antwerpen, Jan Vlegels en Sofie Caluwé. Dit…
In 2027 drijft Europa de strijd tegen klimaatverandering op met ETS2, het nieuwe emissiehandelssysteem. Dat zet een prijs op koolstofuitstoot in gebouwen en transport, waardoor…
Wim en Erik van Aluminium Duffel namen het afgelopen jaar deel aan de workshops van “Mijn bedrijf toekomstproof”. Dat is een Europees project dat vakbondsmilitanten…
Betaalbaar wonen en toegang tot mobiliteit zijn basisrechten, maar kwetsbare groepen lopen het risico deze te verliezen door onaangepast energie- en klimaatbeleid, zoals de Vlaamse…
Het regeerakkoord staat vol mooie woorden, maar voorlopig weinig echte maatregelen om die mooie beloftes in te vullen. “Het lijkt erop dat deze Vlaamse regering…
In het kader van het project “Mijn bedrijf toekomstproof” organiseerden we op donderdag 26 september een workshop over de financiering van de industriële transitie. Yelter…
Hielke Van Doorslaer is wetenschappelijk medewerker bij Denktank Minerva en doctor in de internationale politieke economie en heeft het over de catch 22 die ontstaat…