De SILC-enquête 2025 gaat voor het eerst de sociale ongelijkheden na in de groene transitie. Interessante cijfers, onder meer over renovaties en energiezuinig wonen, plantaardige…
Beeld: Rawpixel on Freepik
Wat als we welvaart niet langer meten met enkel het bbp, maar in “gezond leven binnen de grenzen van de planeet”?
De Vlaamse donut vertaalt de donuteconomie van Kate Raworth voor het eerst expliciet naar Vlaanderen. In één beeld zie je hoe ver Vlaanderen verwijderd is van van een samenleving die tegelijk sociaal rechtvaardig én ecologisch duurzaam is.
Klik op de afbeelding voor een grotere weergave
De binnenste ring toont de sociale basis: iedereen heeft recht op een waardig leven, met toegang tot onder meer wonen, gezondheid, inkomen en participatie. De buitenste ring is het ecologische plafond: de grenzen van het klimaat, biodiversiteit, water en lucht die we niet mogen overschrijden.
De Vlaamse donut laat zien waar Vlaanderen vandaag onder die sociale ondergrens zakt, en waar we de ecologische limieten overschrijden. Ze is een kompas voor beleid, middenveld en burgers die welvaart breder willen meten dan in economische groei alleen.
De Vlaamse donut tekent een beeld dat tegelijk hoopgevend en ontnuchterend is.
Ecologisch zit Vlaanderen ver boven de buitengrens: we overschrijden alle naar Vlaanderen vertaalde planetaire grenzen. De uitstoot daalt (veel) te traag, het verlies aan biodiversiteit zet zich steeds verder door en de druk op ruimte en land blijft structureel te hoog.
Sociaal scoort Vlaanderen gemengd. We doen het goed op bijvoorbeeld gezondheidszorg en onderwijs, en op sommige indicatoren is vooruitgang merkbaar. Maar voor water- en energiearmoede, huisvesting, discriminatie, digitale vaardigheden en de loonkloof blijven de tekorten hardnekkig. Niet iedereen haalt vandaag de sociale minima die nodig zijn voor een waardig leven. De Vlaamse donut maakt duidelijk dat we nog niet in de veilige en rechtvaardige ruimte zitten. Vlaanderen overbelast het ecosysteem ernstig, zonder voor alle inwoners een stevige sociale basis te garanderen. Tegelijk tonen de sociale indicatoren dat vooruitgang wel degelijk mogelijk is wanneer bewuste keuzes worden gemaakt.
De donut roept beleidsmakers op om welvaart anders te definiëren en de economie regeneratief en distributief te organiseren. Alleen zo geraken we op termijn binnen de donut.
Met financiële steun van:
Tijdens een ontmoetingsmoment met de Nederlandse econoom en auteur Paul Schenderling ging een twintigtal mensen uit het middenveld in gesprek over de vraag hoe we…
We spreken met Hans, Stijn en Claudio op de terugweg van een werkbezoek in Luxemburg. Ze namen de afgelopen twee jaar deel aan het project…
Wim en Erik van Aluminium Duffel namen het afgelopen jaar deel aan de workshops van “Mijn bedrijf toekomstproof”. Dat is een Europees project dat vakbondsmilitanten…
De Europese Unie staat voor een cruciale uitdaging: hoe kan zij haar concurrentiepositie versterken ten opzichte van economische grootmachten als China en de Verenigde Staten,…
Het regeerakkoord staat vol mooie woorden, maar voorlopig weinig echte maatregelen om die mooie beloftes in te vullen. “Het lijkt erop dat deze Vlaamse regering…
In het kader van het project “Mijn bedrijf toekomstproof” organiseerden we op donderdag 26 september een workshop over de financiering van de industriële transitie. Yelter…
Hielke Van Doorslaer is wetenschappelijk medewerker bij Denktank Minerva en doctor in de internationale politieke economie en heeft het over de catch 22 die ontstaat door de nieuwe Europese begrotingsregels: maken we echt snel werk van een eerlijke transitie of streven we meer economische en politiek-militaire slagkracht na? De keuze dringt zich op in een context van een terughoudend en strak begrotingsbeleid, wat ervoor zorgt dat beide keuzes, die massale investeringen vragen, op zich onmogelijk zijn.
Terwijl de formateurs uitrustten in hun pauzeweek, maakte de klimaatcrisis het leven zoals we het vroeger kenden steeds meer onmogelijk. Wetenschappers, bekende Belgen en burgerbewegingen…
Een recente studie van Denktank Minerva onderzocht wat de invloed is van de Europese maatregelen rond de groene transitie op de kwaliteit van onze jobs. Zowel subsidies als belastingen moedigen Europese bedrijven aan om de omslag te maken. Dit heeft uiteraard ook gevolgen voor de werkgelenheid: bepaalde sectoren worden geconfronteerd met jobverlies, terwijl het aantal jobs in andere sectoren stijgt. Netto zien we een positief effect: de groene transitie zorgt voor meer jobs.
De voorbije decennia is de consensus gegroeid dat de klimaattransitie ook een ‘rechtvaardige transitie’ moet zijn. De vrees leeft dat veel burgers (en dus kiezers) anders zullen afhaken of, erger, zich zullen verzetten tegen een ambitieus klimaatbeleid en zo de broodnodige, urgente transitie zullen afzwakken en vertragen. Meestal gaat het in het maatschappelijke en politieke debat over een ‘rechtvaardige transitie’ dan ook vooral over de situatie van kwetsbare gezinnen, en hoe het klimaatbeleid ook voor hen voordelig kan zijn