Op maandag 22 mei organiseerde het Vlaams Parlement een hoorzitting over het thema tewerkstelling binnen de commissie van het Vlaams Energie- en Klimaatplan. Naast HIVA, SERV en Trinomics, was ook Reset.Vlaanderen te gast om ons werk rond de rol van werknemers binnen de industriële transitie toe te lichten.
Recent laten heel wat politici in de media ballonnetjes op over het ‘pauzeren’ van klimaatbeleid. Die lijn lijken ze nu ook door te zetten in het parlementair werk: politici uit de meerderheid blonken in de commissie uit in afwezigheid, en ook de oppositie vaardigde slechts vier leden af. Je zou toch denken dat dit thema en het politieke werk hierrond uiterst belangrijk is?
Hopelijk wordt het verslag goed gelezen, want de sprekers brachten enkele boeiende boodschappen.
Betrek alle stakeholders
In ons verhaal rond de uitdagingen van de industriële transitie vertrokken we vanuit het kader van de International Labour Organization (ILO) rond ‘eerlijke transitie’, een internationaal kader dat ook perfect toepasbaar is op de industriële transitie in Vlaanderen, met als doel alle belangrijke stakeholders mee te nemen in het verhaal. Het woord draagvlak wordt te pas en te onpas gebruikt, meestal als argument om niets te doen. Terwijl het betrekken van werknemers en hun vertegenwoordigers net een hefboom is om tot een geslaagde en gedragen transitie te komen. Blijkt ook uit heel wat buitenlandse voorbeelden.
Die boodschap brengen we ook in de brochure die we samen met onze projectpartners – Bond Beter Leefmilieu, IndustriALL, PRO-GE, ACV BIE, ABVV Metaal, ACV Metea en ABVV scheikunde – publiceerden, en ondertussen werd vertaald in drie talen.
“Politici blinken uit in afwezigheid. Je zou toch denken dat dit thema en het politieke werk hierrond uiterst belangrijk is?”
We hebben in Vlaanderen unieke opportuniteiten om onze industrie in te zetten richting klimaatneutraliteit. Dit zou zelfs zorgen voor extra jobs. Vandaag zien we een zeer behoudsgerichte reflex als het gaat over industriebeleid, met als doel het behouden en optimaliseren van de huidige waardeketens binnen de industrie. De vraag is of dit het meest geschikte scenario is? Hier moeten we zowel klimaatimpact als sociale en maatschappelijke impact meenemen.
Wij pleiten om echt volwaardig in te zetten op een circulaire strategie en verwijzen ook naar voorbeelden uit Nederland, Zweden, Schotland en Duitsland. Hiervoor moeten er duidelijke ‘Just Transition’ plannen worden opgemaakt, waarbij de overheid de transitie grondig onderzoekt en voorbereidt. Wat is hiervoor nodig?
- Voldoende studiewerk waarbij ook maatschappelijke impact, impact op werkgelegenheid en opleiding wordt meegenomen. Welke profielen zijn nodig in welke sector, tegen wanneer? Welke kwetsbaarheden moeten we aanpakken?
- Bij strategische keuzes moet er gekeken worden naar de volledige waardeketen, een meer holistische kijk is noodzakelijk.
- Werknemers en brede samenleving moeten betrokken worden, er moet voldoende financiering worden voorzien om dit mogelijk te maken.
- Er is ook nood aan meer publiek debat. Dergelijke transities, met grote budgetten moeten niet in de achterkamertjes besproken worden.
- We hebben een adaptief onderwijsbeleid nodig, met een sectoroverschrijdende blik.
- Subsidie- en investeringsbeleid moet in lijn zijn met de klimaatdoelstellingen. In industriële termen blijft er maar één inversteringscyclus over. Maken we de juiste keuzes?
- Transparante en eerlijke klimaatplannen zijn noodzakelijk. Zowel voor bedrijven, maar ook voor industriële clusters, sectoren en op Vlaams niveau. Betrek hierbij de verschillende stakeholders via het quadruple helix model.
Vanya Verschoore, coördinator Reset.Vlaanderen
Bekijk hier de presentaties:
Meer info over het project ‘Werknemers als hefboom voor een circulaire economie’
