De Koning Boudewijnstichting heeft sinds 2017 een boeiend programma rond klimaat, circulaire economie & milieu. Vanuit het begeleidingscomité geven we vanuit Reset.Vlaanderen advies vanuit onze expertise. Daarnaast zetelen we ook in de jury van één van de fondsen rond circulaire economie. We vinden de insteek van de stichting relevant voor ons werk. Daarom dit interview met Anneke Ernon, die werkt als projectcoördinator klimaat, milieu en biodiversiteit bij de stichting.
Anneke, jullie hebben sinds 2017 een programma rond klimaat en milieu? Waarom wil de stichting hierop inzetten en waar ligt de focus precies?
Anneke: “Het werken rond deze thema’s sluit aan bij de algemene missie van de stichting: bijdragen tot een betere samenleving in België, Europa en in de wereld. Thema’s als klimaat en milieu vormen een maatschappelijke uitdaging, dus is het vanzelfsprekend dat we hierop inzetten. We bekijken het vanuit een brede invalshoek, het programma heet ‘klimaat, milieu, biodiversiteit en dierenwelzijn’. Als stichting ontwikkelen we eigen activiteiten, maar beheren we ook fondsen die rond dit thema actief zijn, zoals het ING fonds. We willen maximale impact bereiken door onder andere competenties van organisaties en individuen te versterken.
Naast het financieren van projecten, werken we ook op andere manieren aan onze doelen. We brengen bijvoorbeeld groepen samen vanuit een neutrale positie, vanuit diverse disciplines, of we zorgen dat er onderzoek gebeurt om inzichten te helpen ontwikkelen.
De barometer circulaire economie (zie kaderstuk) is een mooi voorbeeld van een concrete actie om de transitie richting circulaire economie te ondersteunen. We stelden vast dat er nood was aan cijfermateriaal rond tewerkstelling in België in de circulaire economie. Een soort ‘nulmeting’ met als mogelijkheid om de studie te herhalen na enkele jaren om de evolutie te bekijken. We willen hier als stichting gegevens ter beschikking stellen en inzichten aanreiken die het mogelijk maken om een complexe problematiek beter te begrijpen.”
Barometer circulaire economie
Van schoenmaker tot ingenieur van een windpark: 7,5% van alle banen in België zijn circulair. Dit rapport vormt een nulmeting van de werkgelegenheid in de Belgische circulaire economie en biedt inzicht in de aard en hoeveelheid jobs in de circulaire economie. Een monitoring van de werkgelegenheidseffecten van de circulaire economie zal uitwijzen welke werkgelegenheidskansen de circulaire economie precies biedt, hoe die gespreid zijn over de samenleving en hoe we de juiste vaardigheden kunnen ontwikkelen bij werknemers om te voldoen aan de veranderende vraag.
Over hoeveel middelen gaat het precies?
“We spreken over 850.000 euro eigen middelen per jaar, waarvan 500.000 euro naar circulaire economie gaat en 350.000 naar klimaat. Qua fondsen en filantropie spreken we over 1,4 miljoen euro euro per jaar. Hiervan is 785.000 euro bestemd voor projecten rond circulaire economie, 380.000 euro voor bescherming van het milieu en biodiversiteit en 235.000 euro voor dierenwelzijn.”
Wat maakt jullie werking rond het thema klimaat uniek?
“Er is heel wat polarisatie rond het thema klimaat, maar het zit in ons DNA om te werken aan verbinding. Die tegenstellingen in het klimaatdebat werken eerder immobiliserend en contraproductief. We hopen inzichten te ontwikkelen die helpen om maatschappelijke verbinding te creëren en krachten te bundelen om meer begrip te laten ontstaan voor diverse standpunten, om zo vooruit te gaan en de transitie te versnellen.”
VERBINDING CREËREN EN FACILITEREN
“We willen een plaats en mogelijkheid bieden voor wetenschappers om onderling in alle vrijheid van ideeën met elkaar te wisselen. We stelden vast dat voor het oplossen van klimaatkwesties veel wordt verwacht van technologie. Maar dat alleen zal niet volstaan. We moeten de ganse samenleving meenemen. We willen dat ook andere domeinen hun expertise ter beschikking stellen in deze specifieke thema’s. Als we bijvoorbeeld ons gedrag moeten wijzigen, moeten we gebruik maken van de expertise in de humane wetenschappen. We willen helpen een goed begrip op te bouwen over maatschappelijk draagvlak. Wat is dat precies? Hoe kijken mensen naar deze thema’s? We zien heel wat opportuniteiten om op een inclusieve en verbindende manier te communiceren. Maar om hier te kunnen slagen moet je ‘de ander’ kunnen begrijpen en het verschil snappen. Je kan pas de andere begrijpen als je buiten je eigen ivoren toren kijkt. Hoe denkt iemand anders en waarom? Waar vind je overeenkomsten? We willen dat begrip helpen ontwikkelen. Goede klimaatcommunicatie is meer dan gegevens delen. Om mensen te engageren, moet je de waarden van het publiek waar je voor spreekt ook aanvoelen en begrijpen. Daar willen we inzichten voor aanbieden. Hier willen we ook een stem geven aan kwetsbare groepen, hun zorgen en bezorgdheden meenemen.”
“We zien heel wat opportuniteiten om op een inclusieve en verbindende manier te communiceren. Maar om hier te kunnen slagen moet je ‘de ander’ kunnen begrijpen en het verschil snappen. Je kan pas de andere begrijpen als je buiten je eigen ivoren toren kijkt.”
CIRCULAIRE TRANSITIE ONDERSTEUNEN
Bij circulaire economie willen we de transitie ondersteunen met een focus op het thema werk en competentie-ontwikkeling. Dit thema raakt aan enorm veel maatschappelijke domeinen waaronder ook onderwijs en vorming. Een job is ook een ticket tot welvaart. In een economie moeten we de juiste skills en attitudes kunnen vinden om te evolueren. Wij ondernemen acties om de arbeidsmarkt goed te begrijpen en uitdagingen te vertalen richting competentieontwikkeling. Hoe moet de arbeidsmarkt hier zich voorbereiden? Wat is er nodig om die opportuniteiten aan te grijpen? Er is bijvoorbeeld een groot potentieel voor sociale economie om een prominente plaats in te nemen in die transitie. De vraag is alleen, hoe moet dat, wat zijn de hefbomen en drempels? We willen hier toenadering tussen sociale economie en reguliere bedrijven faciliteren. Daarom ondersteunen we de oproep van ESF en de OVAM hier rond: wij ondersteunen in deze oproep het lerend netwerk.
“We stelden vast dat voor het oplossen van klimaatkwesties veel wordt verwacht van technologie. Maar dat alleen zal niet volstaan. We moeten de ganse samenleving meenemen. We willen dat ook andere domeinen hun expertise ter beschikking stellen in deze specifieke thema’s Als we bijvoorbeeld ons gedrag moeten wijzigen, moeten we gebruik maken van de expertise in de humane wetenschappen.”
Daarnaast faciliteren we met de stichting ook een toekomstverkenning met heel wat deelnemers. We zien vaak een eenzijdig perspectief rond circulaire economie: de invalshoek is ofwel sterk academische, of heel technisch, of beleidsmatig, of activistisch/normatief,…. We willen de verschillende invalshoeken net samenbrengen om samen beelden en taal te ontwikkelen om hierover te kunnen praten. We brengen een heel diverse groep mensen samen die anders nooit samen zou komen en we gaan met hen nadenken over welke scenario’s we zien rond de circulaire transitie. We zullen doorpraten hierover en elkaars aannames en wereldbeeld leren kennen. Zo moet het een gedeeld thema kunnen worden.
Een job is ook een ticket tot welvaart. Er is een groot potentieel voor sociale economie om een prominente plaats in te nemen in die transitie. De vraag is alleen, hoe moet dat, wat zijn de hefbomen en drempels?”
Jullie lanceerden een webinar reeks in kader van ‘Connect for Climate’. Kun je hier wat meer over vertellen?
“We willen met deze reeks een uitnodiging aanreiken aan de humane wetenschappen om hun inzichten ter beschikking te stellen van klimaatengagement en klimaatproblematiek. Die invalshoek is van belang als we het systeem willen veranderen.”
Jullie proberen ook nieuwe manieren van denken uit, specifiek ook om groepen te betrekken die vandaag niet of minder worden betrokken. Jullie hadden hier ook een oproep rond verbindende en inclusieve projecten om het klimaatengagement te verbreden, dit was een succes?
“De reacties op deze oproep tonen aan dat vele organisaties willen inzetten op klimaat en dat er best creatief wordt nagedacht. Er waren 155 inzendingen, waarvan er slechts 13 konden worden geselecteerd (waaronder 6 in Vlaanderen). Het gaat hier onder andere over initiatieven richting anderstalige nieuwkomers, senioren, arbeiders, jongeren uit kwetsbare milieus, mensen in armoede. Er komt zeker een vervolg van deze oproep.”
De stichting werkt ook al jaren rond energiearmoede? Hoe wordt hier de link gemaakt?
“Een mooi voorbeeld is ons Europese project ‘Fair Energy Transition’. Met andere stichtingen bevragen we kwetsbare mensen en nemen we hun stem mee in de gesprekken rond de energietransitie. We gaan dat heel concreet bevragen aan de hand van thema’s zoals mobiliteit en energieverbruik. Bijzonder is dat we een stem geven aan de mensen zelf. Wat is voor elk van hen ‘fair’ en wat niet? Met beleidsexperten willen we met heel concrete aanbevelingen komen.”
Wat spreekt jou aan in dit werk?
“Ik vind het geweldig om de koppeling te maken tussen de thema’s van klimaat en circulaire economie met thema’s als werk, verbinding en communicatie. Ik werkte vroeger als woordvoerder bij de VDAB, deze ervaring neem ik hier mee. Dit ligt al gans mijn loopbaan nauw aan het hart. Fijn om deze zaken te kunnen bekijken vanuit een kruispuntpositie.
Als mens en moeder vind ik het absoluut belangrijk om te werken aan die verbindende communicatie. Er zijn veel spanningen en tegenstellingen in onze samenleving. Ik wens mijn kinderen een wereld toe waarin vooruitgang als het ware vanzelfsprekend is en ook bemoedigend. Nu is het tijdsbeeld verwarrend. Het is niet altijd gemakkelijk om zeer optimistisch te zijn. Maar de klimaatuitdaging biedt ook kansen. Die wil ik mee naar buiten brengen. Ik wil ook niet naïef zijn. Niet alles en iedereen valt te verbinden, maar dan moeten we de verschillen op een constructieve manier leren kennen en aanvaarden. Hier wil ik samen met mijn collega’s en partners werk van maken. We moeten de opportuniteiten maximaal aangrijpen.”
Interview: Vanya Verschoore, coördinator Reset.Vlaanderen
